NGHÊNH LỜI ĐỜI HÀNG THẬP KỶ ĐỂ VÌ SAO NGÔI TRƯỜNG HUYỀN THOẠI CỦA SÀI GÒN LẠI ĐẾN GẦN HƠN BAO GIỜ HẾT?

Trường cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng nhìn từ quá khứ là Trường Cơ khí Á Châu, một điểm sáng trong hành trình phát triển của Sài Gòn từ đầu thế kỷ 20. Ngày đầu, trường được thành lập năm 1906 dưới sự chỉ đạo của chính quyền thực dân Pháp nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cấp thiết về nguồn nhân lực kỹ thuật, đặc biệt trong lĩnh vực đóng tàu và hỗ trợ quân sự với Xưởng Ba Son – một trong những trung tâm công nghiệp hiện đại nhất thời kỳ đó.

Bước chân vào thế giới của trường thời kỳ đầu, hình ảnh các lớp học lý thuyết, xưởng thực hành trang bị máy tiện, máy khoan và thiết bị gia công kim loại còn in đậm trong ký ức. Những công trình ban đầu chỉ là những dãy nhà một tầng mái tôn, được cải tạo từ các xưởng cũ của Sở Công chánh Nam Kỳ, thể hiện mô hình giáo dục kỹ nghệ chuyên biệt của Pháp lấy trung tâm hoạt động thực hành làm nền tảng.

Năm 1915, trường mở rộng khu nội trú theo kiến trúc thuộc địa phù hợp khí hậu nhiệt đới, với mái dốc lớn, hành lang dài và các phòng thoáng mát, tạo tiền đề cho một quần thể đào tạo hoàn chỉnh. Trong danh sách học sinh đợt năm 1915 có tên ông Tôn Đức Thắng đạt điểm trung bình khá cao, chọn các ngành Điện và Cơ khí ô tô trước khi được điều sang Pháp học tiếp. Còn Chủ tịch Hồ Chí Minh, dù chỉ là một học sinh nhỏ tuổi, đã từng bước chân vào mái trường này trước khi bắt đầu hành trình tìm kiếm con đường cứu nước từ Bến Nhà Rồng.

Phóng viên các cơ quan nghiên cứu cho biết, việc thành lập trường của người Pháp không chỉ nhằm đào tạo công nhân lành nghề để giảm phụ thuộc nguồn lực ngoại quốc – đặc biệt từ Trung Quốc, Ma Cao hay Singapore – mà còn là một chiến lược lâu dài nhằm phục vụ các mục tiêu quân sự, công nghiệp và khai thác thuộc địa của chính quyền thuộc địa tại Đông Dương.

Vị trí của trường đã được xác định từ trước trên bản đồ quy hoạch của Sài Gòn từ năm 1862, nằm ở phía đông trung tâm thành phố, nằm trên các tuyến đường huyết mạch như Nam Kỳ Khởi Nghĩa hiện nay, chứng tỏ vai trò trung tâm trong chiến lược phát triển đô thị và kỹ nghệ của chính quyền thực dân. Từ đó đến nay, qua hơn một thế kỷ, diện mạo của ngôi trường vẫn giữ nét quy mô ban đầu, là một phần không thể tách rời của lòng Sài Gòn hoa lệ.

Với hơn một thế kỷ lịch sử, Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng không chỉ là nơi đào tạo kỹ thuật, mà còn là chứng nhân của những nỗ lực nội sinh để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, góp phần từng bước kiến tạo và giữ gìn bản sắc của thành phố năng động. Những lớp người học, từ Hồ Chí Minh tới Tôn Đức Thắng, đều đã từng bước đi qua những ngày tháng tranh đấu và trưởng thành từ mái trường này, để rồi góp phần xây dựng đất nước trong thời kỳ mới.