NHIỀU BIỆN PHÁP MỚI ĐỔI VIỆC THANH TOÁN BẢN QUYỀN ÂM NHẠC TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH

Theo Nghị định 134/2026/NĐ-CP, các cơ sở kinh doanh như quán cà phê, nhà hàng, khách sạn, khu vui chơi và nhiều loại hình dịch vụ khác sử dụng âm nhạc để phục vụ khách hàng sẽ phải thực hiện nghĩa vụ chi trả tiền bản quyền theo một công thức thống nhất.

Cụ thể, mức tiền bản quyền hàng năm được xác định dựa trên công thức: Tiền bản quyền = Mức lương cơ sở × Hệ số điều chỉnh. Từ ngày 1/7/2026, mức lương cơ sở áp dụng là 2,53 triệu đồng/tháng. Hệ số điều chỉnh sẽ được quy định rõ tại phụ lục đính kèm của Nghị định.

Việc thanh toán tiền bản quyền khi sử dụng âm nhạc trong hoạt động kinh doanh không phải là quy định mới, song, Nghị định lần này mang ý nghĩa chuẩn hóa phương thức tính toán và quy định rõ ràng mức phí, giúp tạo ra cơ sở pháp lý thống nhất cho tất cả các bên liên quan. Điều này cũng góp phần minh bạch trong hoạt động cấp phép, thu và chi trả quyền lợi, tạo điều kiện rõ ràng cho doanh nghiệp, tác giả và các tổ chức quản lý.

Nghị định còn đặt ra yêu cầu cao hơn đối với các tổ chức quản lý tập thể quyền tác giả và quyền liên quan. Theo đó, toàn bộ khoản tiền thu được từ hoạt động cấp phép phải được lưu giữ trong tài khoản riêng biệt, tách hoàn toàn khỏi các nguồn thu chi khác của tổ chức. Điều này áp dụng kể cả những khoản tiền chưa thể phân chia do chưa xác định chủ sở hữu quyền hoặc chưa liên hệ được với họ.

Thị trường âm nhạc cũng đã chứng kiến sự nổi bật của các nghệ sĩ trẻ như HIEUTHUHAI, GREY D, MCK, qua hình ảnh có mặt trong các quán cà phê phổ biến dành cho giới trẻ. Việc quản lý riêng các khoản thu này kỳ vọng sẽ tăng cường tính minh bạch trong quản lý tiền bản quyền, đồng thời bảo vệ quyền lợi của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả và quyền liên quan khi tác phẩm được khai thác trong môi trường kinh doanh.

Ngoài giá trị thương mại, âm nhạc còn đóng vai trò giúp các ca khúc tiếp cận thêm nhiều khán giả. Nhiều bản hit đã lan tỏa mạnh mẽ nhờ được sử dụng trong các không gian công cộng, mở rộng độ nhận diện cho nghệ sĩ và tác phẩm.

Tuy nhiên, sự chuẩn hóa trong cơ chế thu và quản lý tiền bản quyền cũng đặt ra nhiều thách thức mới, đặc biệt liên quan đến xác định quyền sở hữu đối với các sản phẩm âm nhạc sáng tạo bằng công nghệ AI. Khi các tác phẩm này ngày càng phức tạp, ranh giới giữa tác giả, đơn vị sở hữu và hệ thống tạo sinh trở nên mơ hồ, việc cấp phép, thu phí và phân chia tiền bản quyền dự kiến sẽ phát sinh nhiều tranh luận pháp lý trong tương lai.

Việc siết chặt quyền hạn và các quy định về bản quyền được xem là bước đi cần thiết để bảo vệ quyền lợi của những người sáng tạo. Tuy nhiên, cùng với sự tiến bộ của công nghệ và cách thức sản xuất âm nhạc mới, các cơ quan quản lý và tổ chức đại diện quyền tác giả sẽ cần liên tục tìm kiếm giải pháp phù hợp để đối phó với những bài toán mới phát sinh từ thực tiễn.