THÁCH THỨC LỚN TRONG NGÀNH GIÁO DỤC: ĐẢM BẢO CÔNG BẰNG VÀ CHẤT LƯỢNG
Văn phòng Trung ương Đảng ngày 24.6 đã công bố kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về công tác chuẩn bị năm học 2026-2027 và việc triển khai thực hiện nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm
ẢNH: TTXVN
THIẾU GIÁO VIÊN LÀ ĐIỂM NGHẼN LỚN
Kết luận nhấn mạnh rằng, những thành quả đạt được trong quá trình thực hiện nghị quyết mới chỉ là bước đầu. Công tác chuẩn bị cho năm học mới 2026-2027 còn nhiều tồn tại chưa đáp ứng yêu cầu đề ra. Tình trạng thừa, thiếu giáo viên xảy ra cục bộ ở nhiều địa phương, trở thành điểm nghẽn lớn trong ngành.
Cơ sở vật chất, thiết bị dạy học còn chưa đáp ứng đủ tiêu chuẩn, gây ra áp lực không nhỏ cho gia đình học sinh trong chi phí học tập, học thêm, thi cử và tuyển sinh. Cạnh tranh vào các trường công, trường chất lượng cao vẫn diễn ra gay gắt, trong khi chất lượng giữa các trường có sự chênh lệch đáng kể. Môi trường giáo dục còn tồn tại nhiều rủi ro về an toàn, văn hóa ứng xử và sức khỏe tâm lý; tình trạng bạo lực học đường diễn biến phức tạp. Đồng thời, giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học chưa có những bước đột phá rõ nét, quản lý còn nặng về hành chính.
Kết luận đề ra yêu cầu rõ ràng cho các bộ ngành và cơ quan trung ương như Đảng ủy Chính phủ, Ban Tổ chức Trung ương, Bộ Nội vụ, Bộ Giáo dục và Đào tạo. Trong đó đặc biệt nhấn mạnh việc chấm dứt tình trạng thừa thiếu giáo viên cục bộ, đảm bảo nguyên tắc “ở đâu có học sinh, ở đó có giáo viên.”
Nghiên cứu các cơ chế linh hoạt trong phân bổ biên chế, chuyển đổi từ chế độ “cứng” sang chế độ linh hoạt để dễ dàng luân chuyển giáo viên giữa các trường cùng địa bàn. Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các cơ quan liên quan hoàn thiện hồ sơ, trình cấp thẩm quyền về đề án cải cách chính sách tiền lương, phấn đấu nâng mức lương nhà giáo lên tối đa trong thang bậc lương hiện hành.
Ngoài ra, cần xây dựng cơ chế thu hút các chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành về giảng dạy và nghiên cứu. Khuyến khích sinh viên giỏi, giáo viên xuất sắc ở thành phố, đô thị luân chuyển về các trường vùng khó khăn, miền xa.
VỀ HƯỚNG PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC, ĐÀO TẠO TRONG TƯƠNG LAI
Kết luận nhấn mạnh cần chuyển mạnh tư duy từ “quản lý giáo dục” sang “quản trị phát triển giáo dục,” nhằm tạo ra sự đổi mới toàn diện. Rà soát các quy định, định mức đã lạc hậu, cắt giảm thủ tục hành chính để giáo viên có nhiều thời gian hơn cho chuyên môn, nâng cao chất lượng dạy học và chăm sóc học sinh.
Đồng thời, xây dựng và cập nhật dữ liệu giáo dục đầy đủ, chính xác, thống nhất, dùng chung nhằm phục vụ công tác quản lý và phát triển ngành.
Chuyển biến rõ rệt trong giáo dục nghề nghiệp và phân luồng học tập cũng là mục tiêu trọng tâm. Đổi mới giáo dục đại học, hướng đến xây dựng các trường đại học tinh hoa và trung tâm đào tạo xuất sắc, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của quốc gia.
ĐẢM BẢO CÔNG BẰNG GIÁO DỤC TRONG GIAI ĐOẠN MỚI
Kết luận cũng nhấn mạnh vai trò của công bằng trong giáo dục, yêu cầu xây dựng bộ chỉ số theo dõi để đảm bảo các vùng miền, nhóm dân cư và nhóm yếu thế được hỗ trợ phù hợp. Chính sách hỗ trợ sẽ dựa trên nguyên tắc “khó khăn nhiều hơn, được hỗ trợ nhiều hơn,” đặc biệt là chế độ đãi ngộ cho giáo viên dạy ở vùng miền khó khăn.
Tiếp tục hoàn thiện cơ chế tài chính, đầu tư đúng trọng tâm, trọng điểm, coi đó là chiến lược phát triển. Đẩy mạnh công tác hướng dẫn, kiểm tra, giám sát để đảm bảo thực hiện nghị quyết một cách hiệu quả.
Các mục tiêu cụ thể sẽ được chuyển thành nhiệm vụ rõ ràng, có chỉ số đo lường, nguồn lực, hạn chế, trách nhiệm rõ ràng, minh bạch và cập nhật định kỳ. Công tác khen thưởng, biểu dương các mô hình làm tốt sẽ được đẩy mạnh để nhân rộng. Ngược lại, sẽ xử lý nghiêm các cá nhân, tổ chức vi phạm tiêu cực, tham nhũng trong ngành.
Các bộ ngành, địa phương và doanh nghiệp cần coi giáo dục là nhiệm vụ trọng tâm quốc gia, không để xảy ra tình trạng “khoán trắng” đối với ngành giáo dục.