HỆ THỐNG AI GIÁM SÁT GIAO THÔNG TP.HCM: CÔNG CỤ GIÚP PHÁT HIỆN VÀ XỬ LÝ VI PHẠM TỰ ĐỘNG

Tại Trung tâm Quản lý điều hành giao thông đô thị TP.HCM, hàng chục màn hình lớn liên tục phát các hình ảnh từ nhiều giao lộ và tuyến đường trọng điểm của thành phố. Phía trước các màn hình này, hệ thống tự động đánh dấu các phương tiện có dấu hiệu vi phạm nhằm phục vụ quá trình kiểm tra, đối chiếu và xử lý sau đó.

Theo các ghi nhận của PV Thanh Niên, mỗi phương tiện không chỉ được ghi hình trong một khoảnh khắc mà còn liên tục được lưu lại qua nhiều thời điểm khác nhau — từ lúc tiếp cận giao lộ, hành vi vi phạm cho đến khi rời khỏi khu vực đó, tất cả đều được lưu trữ để chứng minh và xác minh.

HÌNH ẢNH NGẮN GỌN, PHÔI THỜI GIAN CHỈ VQuelques GIÂY

Trên màn hình trung tâm, hình ảnh từ giao lộ Điện Biên Phủ – Lê Quý Đôn cho thấy lưu lượng xe máy đông đúc. Một người đàn ông mặc áo khoác màu cam dừng sát vạch chờ đèn đỏ, nhưng khi tín hiệu chuyển màu đỏ, anh ta vẫn tiếp tục di chuyển.

Chỉ vài giây sau, tại giao lộ Điện Biên Phủ – Pasteur, một tài xế xe công nghệ bị hệ thống tự động nhận diện khi vượt đèn đỏ trong thời điểm nhiều phương tiện đang lưu thông qua nút giao. Các camera AI không chỉ phát hiện hành vi vi phạm mà còn tự trích xuất các đoạn clip để gửi về bộ phận xử lý của lực lượng chức năng.

Không chỉ ở các giao lộ chính, các tuyến đường như Trương Định, Bà Huyện Thanh Quan hay Đinh Tiên Hoàng cũng thường xuyên ghi nhận các trường hợp lái xe đi vào đường cấm hoặc rẽ trái khi đèn đỏ. Những hành vi này diễn ra rất nhanh, chỉ trong vài giây, song hệ thống giám sát kỹ thuật số đều kịp thời lưu lại để phục vụ công tác xử lý.

Chia sẻ từ lãnh đạo Phòng Cảnh sát giao thông (PC08) TP.HCM cho biết, các lỗi phổ biến nhất tại trung tâm là vi phạm đèn tín hiệu, đi sai phần đường hoặc rẽ trái khi đèn đỏ. Nhiều người vẫn cố gắng tranh thủ vài giây cuối cùng của đèn vàng hoặc cố chạy theo phương tiện phía trước khi tín hiệu đã chuyển sang đỏ. Một số còn dám đi vào đường cấm hoặc đi ngược chiều để rút ngắn quãng đường. Tuy nhiên, nhờ hệ thống tự động, các hành vi này đều được ghi nhận một cách khách quan và chính xác.

RÀ SOÁT, KIỂM TRA CỤ THỂ DẤU HIỆU VI PHẠM

Hệ thống camera trí tuệ nhân tạo hiện có khả năng phát hiện nhiều hành vi vi phạm như chạy không đúng đèn tín hiệu, đi sai làn, đi đường cấm hay đi ngược chiều. Tuy nhiên, dữ liệu thu thập chưa tự động xử phạt; mọi hình ảnh và video đều được chuyển về bộ phận kiểm tra để xác thực các trường hợp vi phạm.

Các cán bộ tại khu vực xử lý dữ liệu phải kiểm tra từng đoạn video để xác định chính xác thời điểm, địa điểm và hành vi vi phạm. Nhiều lần, họ phải tua đi tua lại để đảm bảo độ chính xác, nhất là khi hình ảnh bị che khuất hoặc chưa rõ ràng. Nội dung chưa đủ bằng chứng rõ ràng sẽ không được dùng để xử phạt nhằm bảo đảm tính minh bạch, khách quan.

Đại diện PC08 nhấn mạnh: “Chỉ những trường hợp có đủ các điều kiện về hình ảnh, thời gian, địa điểm và hành vi mới được sử dụng làm căn cứ xử lý. Điều này nhằm bảo vệ quyền lợi của người vi phạm và duy trì tính khách quan trong quá trình xử phạt.”

Nhiều người sau khi xem lại hình ảnh, clip ghi nhận và được mời làm việc vẫn còn phân vân hoặc nghĩ mình không vi phạm, nhưng phần lớn đều thừa nhận hành vi của mình sau khi xác minh rõ ràng.

PHỔ BIẾN HƠN TRÊN CÁC ĐỊA PHƯƠNG KHÁC

Hệ thống giám sát tự động không chỉ có tại TP.HCM. Các địa phương khác như Hà Nội cũng đã triển khai camera AI và ghi nhận hơn 12.600 trường hợp vi phạm trong 5 tháng đầu năm. Bộ Công an cho biết, việc áp dụng công nghệ này giúp tăng hiệu quả xử lý, giảm nhờ vào lực lượng tuần tra truyền thống.

Thiếu tướng Đỗ Thanh Bình, Cục trưởng C08, nhận định, công nghệ đã thay đổi cách quản lý, phát hiện vi phạm. Ngày trước, việc xử lý chủ yếu dựa vào lực lượng tuần tra trực tiếp, còn nay, các hành vi vi phạm đều có bằng chứng điện tử rõ ràng, khách quan hơn.

Ngoài hệ thống trung tâm, lực lượng CSGT TP.HCM còn trực tiếp ghi hình tại các tuyến đường đông đúc như Quang Trung, Nguyễn Oanh hay Phạm Văn Đồng. Các tuyến này thường xuyên ghi nhận các trường hợp xe máy đi vào vỉa hè, đi ngược chiều hoặc vào đường cấm. Tại sân bay Tân Sơn Nhất, tình trạng phương tiện đi vào khu vực có biển cấm hoặc đỗ không đúng quy định cũng khá phổ biến.

Anh P.T.M, 34 tuổi, ở quận Gò Vấp, kể: “Tôi từng bị phạt nguội sau khi chạy xe lên vỉa hè trong giờ cao điểm. Thời điểm đó, dòng xe ùn ứ, nhiều người chạy lên vỉa hè để thoát khỏi tắc nghẽn. Tôi nghĩ không sao vì chỉ đi vài chục mét rồi xuống, không ngờ bị ghi hình và xử lý thật.” Anh đã rút ra bài học, giờ đây khi gặp tình huống tương tự, anh chấp nhận dừng lại chờ đèn đỏ thay vì cố vượt.

Người đứng sau những dữ liệu này cho biết, ngoài hình ảnh từ camera, các clip do người dân cung cấp cũng có thể được sử dụng làm căn cứ xử lý nếu xác minh rõ ràng.

VÌ SAO PHẠT NGUỘI XE MÁY VẪN KHÓ HƠN Ô TÔ?

Theo PC08, xử lý vi phạm xe máy còn nhiều khó khăn hơn so với ô tô, chủ yếu là do thiếu hệ thống quản lý như đăng kiểm, đăng ký rõ ràng. Thói quen mua bán, sang nhượng không rõ ràng làm cho việc xác minh chủ phương tiện gặp nhiều trở ngại. Nhiều xe vi phạm do camera ghi nhận, nhưng người đứng tên đăng ký đã không còn sử dụng hoặc liên lạc bị thay đổi.

Dù vậy, các chuyên gia nhận định, sau thời gian triển khai hệ thống camera AI tại nhiều điểm, ý thức của người tham gia giao thông đã có chuyển biến tích cực. Trước đây, nhiều người cố tình vượt đèn đỏ hoặc đi vào đường cấm vì nghĩ không bị phát hiện, còn nay, hầu hết đều hiểu rằng các hành vi này đều có thể bị ghi lại và xử phạt tự động.

Trong khi đó, công nghệ giám sát ngày càng trở thành công cụ hữu hiệu, giúp giảm bớt sự phụ thuộc vào lực lượng tuần tra trực tiếp, đồng thời nâng cao tính minh bạch và khách quan trong công tác xử lý vi phạm giao thông.