ZALO GÂY TRANH CÃI VỀ QUYỀN RIÊNG TƯ TRONG ĐIỀU KHOẢN MỚI Ngày gần đây, cộng đồng người dùng Zalo tại Việt Nam đã xôn xao trước thông báo cập nhật các điều khoản sử dụng dịch vụ của ứng dụng nhắn tin quốc dân này. Thay đổi này khiến nhiều người không khỏi lo lắng về quyền kiểm soát dữ liệu cá nhân, đặc biệt khi việc từ chối đồng ý đồng nghĩa với việc họ không thể tiếp tục sử dụng phần mềm.

Trong đó, điều khoản số 5 quy định về “Thu thập, Bảo vệ và Sử dụng thông tin người dùng” đã thu hút sự chú ý. Theo đó, khi người dùng đăng nhập tài khoản Zalo, họ đã tự động chấp thuận để VNG – đơn vị phát hành ứng dụng – có quyền sử dụng các biện pháp kỹ thuật để thu thập và xử lý dữ liệu liên quan đến tài khoản. Các dữ liệu này gồm số điện thoại, căn cước, tên, tuổi, giới tính, mối quan hệ gia đình, email, hình ảnh cá nhân… Việc này gây lo ngại về khả năng kiểm soát dữ liệu cá nhân của người dùng trong bối cảnh các điều khoản này bắt buộc phải chấp nhận để tiếp tục dùng dịch vụ.

Điều khoản số 8 về “Quyền của chủ thể dữ liệu” cho phép người dùng rút lại sự đồng ý, hạn chế hoặc phản đối xử lý dữ liệu cá nhân đã được chấp thuận trước đó. Tuy nhiên, VNG có quyền từ chối thực hiện yêu cầu này, nếu không phù hợp với các điều kiện của hãng, đồng thời quy định rằng, việc rút lại sự đồng ý không ảnh hưởng đến tính hợp pháp của dữ liệu đã được xử lý trước đó.

Ngoài ra, điều 14 về “Từ chối trách nhiệm đảm bảo” cũng nêu rõ, dù cố gắng duy trì dịch vụ ổn định, VNG không thể đảm bảo đáp ứng hết mọi mong đợi của người dùng, khiến nhiều người lo lắng về chất lượng và quyền lợi khi sử dụng Zalo.

NGƯỜI DÙNG KHÓ KIÊN ĐẶT TRƯỚC ĐIỀU KHOẢN HÀNG LOẠT

Dù không ít ý kiến bày tỏ sự ngần ngại về quyền riêng tư, phần đông người dùng vẫn phải chấp nhận các điều khoản này để tiếp tục dùng ứng dụng – một phần vì Zalo hiện là công cụ liên lạc chính trong công việc và sinh hoạt hàng ngày. Các chuyên gia công nghệ cho biết, việc bắt buộc đồng ý các điều khoản mang tính pháp lý là chuyện bình thường trong ngành dịch vụ số, nhưng thực tế nhiều người trước đây thường bỏ qua hoặc không đọc kỹ, do quá dài và viết bằng tiếng Anh.

Chuyên gia Nguyễn Văn B (nguyên giảng viên công nghệ thông tin) chia sẻ: “Chúng ta đã quá quen thuộc với việc cài đặt các phần mềm hoặc dịch vụ trực tuyến, chỉ cần bấm ‘Đồng ý’ mà không đọc kỹ nội dung. Đặc biệt, các dịch vụ ngoại như Facebook, TikTok, Gmail, đều có điều khoản dài dòng, phức tạp về việc cho phép khai thác dữ liệu. Tuy nhiên, Zalo, với nội dung bằng tiếng Việt và liên quan mật thiết đến người dùng trong nước, dễ bị soi xét hơn”.

Các dịch vụ lớn thường thu thập dữ liệu để phục vụ mục đích thương mại, phát triển dịch vụ hoặc cạnh tranh trong thế giới số, coi dữ liệu như một tài nguyên mới mang lại lợi nhuận. Tuy nhiên, cũng có những trường hợp gây tranh cãi, như Adobe – hãng phát hành bộ phần mềm chỉnh sửa ảnh, video danh tiếng. Năm 2024, Adobe bị phản đối dữ dội sau khi cập nhật điều khoản, cho phép sử dụng dữ liệu người dùng để huấn luyện các mô hình AI, gây ra làn sóng tẩy chay mạnh mẽ trong cộng đồng nhà sáng tạo nội dung và nghệ sĩ.

Về phần người dùng, đa phần chấp nhận các điều khoản mới vì không còn cách nào khác ngoài việc đồng ý để giữ liên lạc, làm việc, sinh hoạt hàng ngày qua Zalo. Trong bối cảnh đó, việc các dịch vụ số lớn đều đề cập đến dữ liệu trong các điều khoản dài và phức tạp chính là thực trạng chung của thế giới hiện đại, nơi dữ liệu được xem như “một nguồn tài nguyên mới” mang lại lợi ích kinh tế và sức mạnh cạnh tranh.

Trong khi các doanh nghiệp lớn đang tranh giành quyền kiểm soát dữ liệu, cộng đồng vẫn còn nhiều câu hỏi về quyền riêng tư và an toàn thông tin cá nhân. Bởi lẽ, việc quản lý, sử dụng dữ liệu cá nhân một cách minh bạch, công bằng vẫn là thách thức lớn của ngành công nghệ số hiện nay.