Chính sách mới về chuyển khoản bắt buộc và những khó khăn thực tiễn đối với doanh nghiệp

Nghị định 320/2025/NĐ-CP quy định rõ rằng để khoản chi trừ khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp, các khoản thanh toán phải được thực hiện qua hình thức không dùng tiền mặt, đặc biệt đối với các khoản mua hàng hóa, dịch vụ có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên. Quy định này có hiệu lực từ kỳ tính thuế năm 2025, nhằm hạn chế việc sử dụng tiền mặt để nâng cao tính minh bạch trong hoạt động tài chính của doanh nghiệp.

Nhiều doanh nghiệp, đặc biệt các hợp tác xã và các chủ thể ở vùng sâu, vùng xa, đã bày tỏ lo ngại về việc thực hiện quy định này. Hợp tác xã Tiến Nam tại Đắk Lắk, chủ yếu mua nguyên liệu trực tiếp từ người dân dân tộc thiểu số, cho biết phần lớn bà con chưa quen sử dụng tài khoản ngân hàng hoặc điện thoại thông minh để thanh toán. Khoảng cách gần 50 km đến ngân hàng, cùng với phương tiện đi lại khó khăn, khiến nhiều người dân khó đáp ứng yêu cầu chuyển khoản khi thanh toán.

Hợp tác xã này hỏi rằng, liệu các khoản chi phí như trả lương, thuê nhà, thuê xe có bắt buộc phải thanh toán qua chuyển khoản để được tính vào chi phí hợp lý khi quyết toán thuế không? Bộ Tài chính qua Cục Thuế đã khẳng định rằng, các khoản chi liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh, nếu có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên và được thanh toán bằng hình thức không dùng tiền mặt theo đúng quy định của pháp luật về thuế, thì sẽ được coi là khoản chi phí hợp lệ. Trường hợp mua hàng từ hộ dân có doanh thu dưới ngưỡng GTGT (dưới 500 triệu đồng/năm) cũng phải tuân thủ quy định này, trừ khi có chứng từ hợp lệ và bảng kê mua hàng do người đại diện hoặc người ủy quyền ký.

Trong khi đó, Công ty Xuất nhập khẩu sầu riêng Á Trinh tại Đắk Lắk, đang mua sầu riêng của chủ vườn để xuất khẩu, gặp vướng mắc trong việc xác nhận hồ sơ và hao hụt lượng hàng trong quá trình vận chuyển. Doanh nghiệp hỏi về thủ tục giấy tờ cần có để lập bảng kê hợp lệ và cách tính lượng hao hụt chính xác trong chi phí. Cục Thuế cho biết, để chứng minh lượng hao hụt trong quá trình vận chuyển, doanh nghiệp cần lập biên bản kiểm kê có xác nhận của đại diện hợp pháp, hướng dẫn rõ ràng về việc lập phiếu nhập xuất kho trong quá trình chế biến, đảm bảo minh bạch và phù hợp quy định pháp luật.

Chính sách mới này nhằm nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc thực hiện các giao dịch hợp pháp, song cũng đặt ra nhiều thử thách thực tiễn, đặc biệt đối với các doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã hoạt động tại vùng nông thôn và miền núi. Tương lai, việc thích nghi với quy định sẽ đòi hỏi các doanh nghiệp có những chuyển biến phù hợp để đảm bảo quyền lợi và tránh những sai sót trong quá trình quyết toán thuế.