KIỂM TRA NHƯNG… BÁO TRƯỚC

VỤ NGỘ ĐỘC THỰC PHẨM Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC BÌNH QUỚI TÂY GÂY LO NGẠI

Liên quan đến vụ hơn 180 học sinh nghi ngộ độc thức ăn tại Trường tiểu học Bình Quới Tây (TP.HCM), various cơ quan chức năng đã nhanh chóng vào cuộc, ban hành công văn kiểm tra và giám sát chặt chẽ các hoạt động liên quan đến an toàn thực phẩm. Sở An toàn thực phẩm TP.HCM đã thành lập đoàn kiểm tra và gửi công văn chỉ đạo các phường, trường học có liên quan phối hợp trong công tác giám sát, kiểm tra theo quy định của pháp luật về ATTP.

Tuy nhiên, đứng trước những vụ việc thực tế, câu hỏi đặt ra là: liệu các quy trình kiểm tra đã đủ mạnh để phòng ngừa rủi ro chưa? Các đại diện của các trường học đều thừa nhận việc kiểm tra đột xuất mới chính xác, còn kiểm tra định kỳ hay kiểm tra theo lịch cố định khó có thể phản ánh đúng tình hình thực tế, đặc biệt trong việc kiểm soát thực phẩm do các đơn vị cung cấp.

Tại một số trường, giáo viên chia sẻ rằng việc kiểm tra, giám sát chủ yếu diễn ra theo hình thức, báo trước hoặc tại những thời điểm nhất định nên khó phát hiện toàn diện các nguy cơ tiềm tàng. Hiệu trưởng một trường tiểu học còn thẳng thắn cho biết “khó để kiểm tra liên tục”, bởi vì việc giám sát 24/24 là không khả thi. Họ mong chờ vào sự trách nhiệm và trách nhiệm của các cơ quan kiểm dịch thực phẩm, cũng như sự tuân thủ của các đơn vị cung cấp.

QUY TRÌNH ĐÁNG NGHIỆP VỤ NHƯNG VẪN BẤT CẬP?

Trong khi đó, quy trình tổ chức bữa ăn bán trú tại nhiều địa phương đã được xây dựng rất chặt chẽ. Ở Hà Nội, UBND thành phố đã ban hành hướng dẫn gồm 10 bước rõ ràng, từ lựa chọn nhà cung cấp, đánh giá, công khai, thành lập ban quản lý, tự giám sát, kiểm tra và lưu trữ hồ sơ, đảm bảo mọi hoạt động đều minh bạch và theo đúng quy định.

Phụ huynh và nhà trường tại Hà Nội đã chủ động tham gia giám sát, kiểm tra thực phẩm ngay từ khâu nhập hàng, từ đó giảm thiểu tối đa rủi ro. Họ được cung cấp mã QR để xác thực nguồn gốc thực phẩm, kiểm tra màu sắc, hạn sử dụng, trọng lượng, chất lượng cảm quan của từng loại hàng hóa trước khi chế biến. Công tác kiểm tra được thực hiện thường xuyên và ghi chép kỹ lưỡng.

Tuy nhiên, dù có quy trình rõ ràng, các chuyên gia nhận định việc giám sát liên tục vẫn là điều khó khăn về mặt thực tế. Chẳng hạn, có ý kiến cho biết việc kiểm tra đột xuất ban đêm hay sáng sớm cực kỳ khó và dễ bị bỏ lỡ những điểm rủi ro. Các cơ quan chức năng chỉ có thể nâng cao trách nhiệm, tăng cường kiểm tra đột xuất và giám sát của các ban ngành, chứ không thể kiểm soát 24/24.

Chẳng hạn như vụ dịch bệnh thịt lợn nhập khẩu kém chất lượng gây ảnh hưởng lớn mới đây tại Hà Nội đã tố cáo sai phạm xuất phát từ sự buông lỏng trong kiểm soát, cũng như sự thiếu trung thực trong quá trình kiểm tra, giám sát của các cơ quan chức năng.

CAM KẾT VÀ ĐỐI THOẠI VỀ AN TOÀN THỰC PHẨM

Sáng 14.4, Sở An toàn thực phẩm TP.HCM đã tổ chức lễ ký kết cam kết đảm bảo an toàn thực phẩm với các nhà cung cấp suất ăn cho trường học. Bà Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở, nhấn mạnh rằng kiểm soát an toàn thực phẩm tại các trường học là ưu tiên hàng đầu, nhưng thực tế vẫn còn nhiều tồn tại cần giải quyết.

Trong bối cảnh đó, các cơ sở cung cấp thực phẩm đều phải tuân thủ đầy đủ hồ sơ pháp lý, kiểm tra nguồn gốc rõ ràng, đảm bảo quy trình chế biến và vận chuyển an toàn. Tuy nhiên, các vụ việc nghiêm trọng gần đây như vụ ngộ độc tại Bình Quới Tây, làm hơn 180 học sinh bị ảnh hưởng, cho thấy rằng sự kiểm soát chỉ dừng lại ở mức ký hợp đồng và kiểm tra định kỳ, còn thiếu các hoạt động kiểm tra đột xuất, kiểm tra đột ngột để phát hiện kịp thời các nguy cơ.

Một số địa phương như Hà Nội cũng đã có những bước tiến trong kiểm soát quy trình bữa ăn bán trú, với việc thành lập ban giám sát gồm phụ huynh, nhân viên y tế, giáo viên, cùng tham gia giám sát và kiểm tra hàng ngày. Phụ huynh tham gia kiểm tra trực tiếp nguồn thực phẩm, sử dụng mã QR để xác thực thông tin, đồng thời kiểm tra chất lượng thực phẩm trước khi đưa vào chế biến.

Dù vậy, vẫn còn những thách thức lớn về vấn đề quản lý và thực thi quy trình. Việc buông lỏng kiểm tra, hay do lợi ích cá nhân, tham nhũng có thể dẫn đến những vụ việc tiêu cực, gây tổn hại đến sức khỏe của học sinh, như các vụ án về thực phẩm bẩn vừa qua.

TỪ HÀ NỘI ĐẾN TP.HCM: Nỗ lực, cam kết và những rủi ro

Các địa phương đã nỗ lực xây dựng hệ thống quy trình và tăng cường kiểm tra, giám sát, đồng thời ký cam kết với các nhà cung cấp để đảm bảo ATTP. Nhưng thực tế cho thấy, công tác kiểm tra vẫn còn nhiều điểm lỏng lẻo, dễ bị lợi dụng hoặc bỏ qua. Sự phối hợp giữa các bên, ý thức trách nhiệm, chuyên nghiệp của các nhân viên kiểm tra chính là yếu tố quyết định thành bại trong công cuộc bảo vệ sức khỏe trẻ nhỏ.

Chỉ khi cơ quan điều tra vào cuộc rõ ràng, các sai phạm mới được xử lý nghiêm minh. Những vụ việc thực phẩm bẩn, dịch bệnh, vi phạm trong cung cấp thực phẩm tại các trường học đều cho thấy, phải có những hành động quyết liệt và đồng bộ từ chính quyền, ngành y tế, ngành giáo dục để xây dựng một môi trường an toàn hơn cho các em học sinh.