THƯƠNG LÁI, LÒ MỔ TỰ ĐÓNG DẤU KIỂM DỊCH: Bí mật đen tối của ngành giết mổ không phép tại Hà Nội

ĐÓN ĐẦU Bằng những chuyến xe thầm lặng rời khỏi các vùng quê, những chiếc xe máy, xe ba gác chở thịt lợn nối đuôi nhau lao vun vút về nội thành Hà Nội trước bình minh. Thân thịt đỏ au, được vắt ngang yên xe, phủ kín bằng vài mảnh vải cũ kỹ hoặc thậm chí để trần, len lỏi qua bụi đường, âm thầm đưa thịt lợn tử tế ra thị trường dân sinh mà không hề qua kiểm tra hợp pháp.

Sau nhiều ngày theo dõi, phóng viên Báo Thanh Niên đã tiếp cận một cơ sở giết mổ nhỏ nằm sâu trong thôn Trung Tiến, phường Chương Mỹ. Đây là nơi của ông N.B.D, một cơ sở nằm rải rác giữa cánh đồng, gồm dãy nhà cấp bốn lợp tôn che chắn sơ sài, cách xa khu dân cư. Trước lối vào, một nhà tôn hai gian dựng lên để bán nước cho thương lái, đồng thời là nơi cán bộ thú y làm việc trực kiểm tra, đóng dấu kiểm dịch và phát biên lai thu phí.

Hoạt động giết mổ tại đây diễn ra rộ vào các khung giờ chính: từ 3-6 giờ sáng và 13-15 giờ chiều. Trong quá trình khảo sát, các hình ảnh cho thấy công tác kiểm dịch ở đây khá lỏng lẻo, thậm chí bị bỏ ngỏ. Thịt lợn bẩn, không rõ nguồn gốc, không qua kiểm tra vẫn dễ dàng theo đường hầm lỗ hổng, thấm thía qua những hình ảnh xuất hiện dấu kiểm soát giết mổ tự ý đóng lên thân lợn hoặc thịt đã giết mổ nhưng chưa qua kiểm dịch.

Trong lúc tiếp cận, chúng tôi chứng kiến nhiều thương lái tự ý đóng dấu kiểm dịch lên thân lợn hoặc trên thịt, không có sự giám sát của cán bộ thú y. Trong buổi chiều, tại nhà tôn này, những người thương lái lui tới lấy biên lai và đóng dấu hộ, thậm chí còn có trường hợp người nhà chủ lò mổ tự dùng con dấu đóng lên thân lợn đã chết, rồi nhận tem kiểm dịch giả mạo. Đặc biệt, cán bộ thú y được nhìn nhận là đã rời chốt sớm trong những thời điểm đó, để các thương lái tự xử lý dấu kiểm dịch, gây ra lỗ hổng lớn trong công tác kiểm soát.

Trong thời gian kéo dài theo dõi, chúng tôi phát hiện hoạt động bất hợp pháp này diễn ra liên tục, nếu có lực lượng chức năng xuất hiện, thương lái đều có thể lấy dấu kiểm tra đúng quy trình bằng biên lai và biên lai này trở thành “giấy thông hành” giúp trốn tránh kiểm tra của các cơ quan chức năng. Thịt bẩn, không rõ nguồn gốc có thể dễ dàng tràn vào các chợ dân sinh quanh nội thành như Chúc Sơn, Hà Đông hay Nam Trung Yên để tiêu thụ.

Trao đổi với ông Nguyễn Đình Đảng, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội, ông xác nhận lò mổ của ông D. là cơ sở tạm thời, không nằm trong quy hoạch chính thức của thành phố và có hoạt động giết mổ công suất khoảng 50-100 con/ngày nhưng lại có dấu hiệu thiếu kiểm soát chặt chẽ. Ông Đảng rất bất ngờ khi nghe thấy các hình ảnh, chứng cứ về việc thương lái tự ý đóng dấu kiểm dịch và phát biên lai hộ, khẳng định việc này là vi phạm quy định nghiêm trọng. Phải có cán bộ kiểm tra, giám sát nguồn gốc, tình trạng lợn trước và trong quá trình giết mổ, nhưng thực tế tại cơ sở này đều bị bỏ ngỏ.

Chúng tôi đã tiếp xúc với nhiều đối tượng liên quan. Một người đàn ông tên L., thường xuyên phát biên lai thu phí giết mổ và đóng dấu hộ cho thương lái, thừa nhận mình làm theo sự nhờ vả của chủ lò nhưng khẳng định việc đóng dấu hộ là sai quy trình, không đúng quy định của ngành. Ông Đảng cũng xác nhận, nhân viên thú y chính quy không được phép tự ý đóng dấu kiểm dịch hộ hoặc cấp biên lai mà không thực hiện kiểm tra nguồn gốc, tình trạng thịt.

Tổng thể, chỉ khoảng 65% lượng gia súc, gia cầm tại Hà Nội được kiểm soát chính thức qua các cơ sở hợp lệ, còn lại phần lớn được giết mổ nhỏ lẻ, không đảm bảo an toàn thực phẩm và dễ làm lây lan dịch bệnh. Nhiều cơ sở nhỏ lẻ, không có đủ điều kiện an toàn, tiềm ẩn nguy cơ cao, gây khó khăn lớn trong công tác quản lý của chính quyền địa phương.

Trong bối cảnh đó, tình hình giết mổ tự phát, tự ý đóng dấu kiểm dịch trái phép vẫn diễn ra phổ biến. Các hoạt động này không chỉ gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng mà còn phản ánh một bộ mặt tiêu cực của ngành chăn nuôi, giết mổ chưa kiểm soát chặt chẽ của thành phố Hà Nội.