MỖI SÁNG THỨ HAI, người ta lại chần chừ than “đầu tuần rồi”, nhưng có bao giờ bạn tự hỏi vì sao ngày đầu tuần lại gọi là thứ Hai chứ không phải thứ Một? Và Chủ nhật lại không được gọi là thứ Tám? Những câu hỏi này tưởng chừng đơn giản lại hé mở những câu chuyện thú vị về lịch sử, tôn giáo và ngôn ngữ đã tồn tại hàng trăm năm.

TẠI SAO KHÔNG GỌI LÀ THỨ NHẤT?

Nếu theo cách đếm ngày thông thường, việc ngày đầu tiên trong tuần không mang tên “thứ Một” mà lại gọi là “thứ Hai” khiến nhiều người cảm thấy khó hiểu. Thực tế, cách gọi này bắt nguồn từ quan niệm lịch sử về ngày bắt đầu của một tuần. Trong quá khứ, nhiều nền văn hóa và tôn giáo xem Chủ nhật là ngày khai mở tuần lễ. Trong truyền thống Công giáo vàTin Lành, Chủ nhật là ngày kỷ niệm sự phục sinh của Chúa Giêsu, vì vậy được coi là ngày quan trọng nhất và đặt lên vị trí đầu tiên của lịch tuần.

KHI NÀO CHỦ NHẬT ĐƯỢC XEM LÀ NGÀY ĐẦU TIÊN?

Trong nhiều quốc gia, đặc biệt các quốc gia theo đạo Kitô, Chủ nhật vẫn được xem là ngày đầu tuần. Trong các loại lịch truyền thống, ngày này thường được đặt ở vị trí mở đầu, đòi hỏi các ngày kế tiếp như thứ Hai, thứ Ba… theo sau. Chính vì thế, trong tiếng Việt, không có khái niệm “thứ Một” hay “thứ Tám” theo cách đánh số thường. Thay vào đó, thứ Hai là ngày tiếp theo sau Chủ nhật, ngày cuối cùng của tuần trước đó.

NGUỒN GỐC NGÔN NGỮ “CHỦ NHẬT”

Từ “chủ nhật” trong tiếng Việt có xuất phát từ Hán Việt. “Nhật” nghĩa là mặt trời, tượng trưng cho ngày mặt trời lên cao, còn “chủ” có nghĩa là người đứng đầu, người chủ sở hữu, hoặc người lãnh đạo. Trong lịch sử, “chủ” còn mang nhiều nghĩa, bao gồm vua chúa, người đứng đầu, chủ nhân của tài sản. Trong khi đó, “chúa nhật” đúng nghĩa phải là “Chúa Nhật”, nghĩa là ngày dành để tôn kính Chúa, ngày lễ lớn trong đạo Thiên Chúa.

Vì lý do âm đọc gần gũi nhau, “chủ” và “chúa” bị nhầm lẫn và biến đổi trong thời gian dài. Nhiều nơi, đặc biệt cộng đồng theo đạo, vẫn gọi ngày này là “Chúa nhật”, còn trong đời sống thường nhật, người ta quen gọi là “Chủ nhật”. Điều này phản ánh sự giao thoa giữa ngôn ngữ, tôn giáo và lịch sử hình thành của tên gọi.

VÌ SAO KHÔNG GỌI LÀ THỨ TÁM?

Nhiều người băn khoăn vì sao ngày cuối cùng của tuần không được gọi là thứ Tám, đặc biệt khi nghĩ đến cách đếm ngày theo thứ tự. Thực tế, cách đặt tên ngày trong tiếng Việt theo truyền thống dựa trên quan niệm lâu đời, coi Chủ nhật là ngày đầu tuần, nên các ngày còn lại đều theo thứ tự từ thứ Hai đến thứ Bảy. Vì thế, không tồn tại khái niệm thứ Tám trong hệ thống này.

VẬY TẠI SAO CHÚNG TA ĐANG ĐỐI DIỆN VỚI SỰ THAY ĐỔI?

Trong bối cảnh cuộc sống hiện đại, cách gọi ngày bắt đầu từ thứ Hai ngày càng phổ biến, đặc biệt trong các quy chuẩn quốc tế và hệ thống quản lý dữ liệu. Các tiêu chuẩn như ISO 8601 quy định thứ Hai là ngày đầu của tuần, nhằm tạo sự thống nhất trong giao dịch và tổ chức dữ liệu toàn cầu. Đây cũng là lý do nhiều ứng dụng lịch, điện thoại, máy tính thể hiện thứ Hai ở vị trí đầu tiên.

Tuy nhiên, quy ước truyền thống trong tiếng Việt vẫn duy trì cách gọi “Chủ nhật – thứ Hai – thứ Ba…” như từ xưa đến nay. Sự khác biệt này phản ánh các giá trị văn hóa, tôn giáo và phong tục tập quán của từng cộng đồng.

Nguồn tham khảo: Ifoundout, Pearson