Nguy cơ đột quy trong mùa đông: Cẩn trọng những hậu quả từ thói quen tắm khuya giữa tiết rét

Thời tiết lạnh không chỉ khiến mạch máu co lại, làm huyết áp tăng đột ngột mà còn tạo điều kiện hình thành các cục máu đông, làm tăng nguy cơ đột quỵ, bao gồm xuất huyết não và nhồi máu não. Đáng chú ý, thói quen tắm khuya trong mùa lạnh đã trở thành một yếu tố nguy cơ phổ biến tại Việt Nam, khiến nhiều người đối mặt với những tai biến nặng nề.

Bệnh nhân Â.V.H, 20 tuổi, không có bệnh nền, bất ngờ gục tại nơi ở sau lần tắm đêm. Vào đêm 19/11/2019, sau ca làm việc muộn, H. đi tắm lúc 23h theo thói quen hằng ngày. Ngay sau khi nằm xuống giường, bệnh nhân xuất hiện đau đầu dữ dội, chóng mặt, mất tự chủ và yếu liệt nửa người bên trái rồi hôn mê sâu. Sáng hôm sau, được đưa đến Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Giang, kết quả chẩn đoán cho thấy bệnh nhân bị xuất huyết não, tiên lượng sống sót chỉ 1-2%. Nhưng may mắn, nhờ điều trị kịp thời, H. đã vượt qua.

Một trường hợp khác xảy ra vào đêm 6/12/2024, căn bệnh nhân 45 tuổi tại Hà Nội được cấp cứu trong tình trạng hôn mê sau khi tắm đêm. Kết quả cho thấy bệnh nhân bị xuất huyết não với khối máu tụ lớn khoảng 90 cm³. Các bác sĩ buộc phải phẫu thuật mở sọ để giảm áp lực nội sọ. Hiện tại, người bệnh vẫn đang được hồi sức, thở máy với tiên lượng rất dè dặt.

Trường hợp thứ ba là của bệnh nhân 42 tuổi ở Hải Dương, sau tắm đêm ngày 17/12/2024, đột ngột đau đầu dữ dội, ý thức suy giảm nhanh rồi rơi vào hôn mê. Dù đã được sơ cứu và đưa đến bệnh viện trong thời gian vàng, tổn thương quá nặng đã khiến bệnh nhân tử vong.

Điểm chung của các ca bệnh là đều còn trẻ, không mắc bệnh mạn tính, và tai biến xảy ra ngay sau khi tiếp xúc với lạnh đột ngột. Những hậu quả này hoàn toàn có thể tránh được nếu có kiến thức phòng ngừa đúng cách.

Tại sao thời tiết lạnh lại làm tăng nguy cơ đột quỵ?

Nhiều nghiên cứu quốc tế xác nhận, nhiệt độ thấp là yếu tố thúc đẩy nguy cơ đột quỵ não. Thời tiết rét ảnh hưởng trực tiếp đến các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, rối loạn đường huyết, mỡ máu và rung nhĩ.

Khi tiếp xúc lạnh, mạch máu ngoại vi co lại để giữ nhiệt, gây tăng huyết áp tạm thời. Áp lực này có thể gây vỡ mạch máu não, dẫn đến xuất huyết, thường xảy ra trong những ngày trời rét. Đồng thời, co mạch và giảm nhiệt còn làm tăng độ đặc của máu, kích thích sản xuất hồng cầu và tiểu cầu, tạo điều kiện hình thành cục máu đông, từ đó làm tăng nguy cơ tắc nghẽn mạch và nhồi máu não sau vài ngày kéo dài rét.

NHẬN BIẾT SỚM DẤU HIỆU ĐỘT QUỴ

Các biểu hiện của đột quỵ mùa lạnh không khác nhiều so với thông thường. Áp dụng nguyên tắc FAST để nhận biết:

F (Face): Méo miệng, lệch mặt hoặc tê yếu một bên.

A (Arms): Yếu một bên tay, không nhấc lên được hoặc khó vận động.

S (Speech): Nói khó, ngọng hoặc không hiểu lời.

T (Time): Gọi cấp cứu ngay lập tức, vì giai đoạn 6 giờ đầu rất quan trọng cho hiệu quả điều trị.

Ngoài ra còn có thể xuất hiện đau đầu dữ dội, chóng mặt, mất thăng bằng, rối loạn thị lực đột ngột. Trong tình huống này, cần gọi cấp cứu, đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất, tuyệt đối không tự ý cho thuốc, chích máu, cạo gió, ăn uống hoặc lay người. Người bệnh cần được đặt ở tư thế nằm nghiêng, thoáng khí, giữ ấm đủ và ghi nhớ thời điểm khởi phát triệu chứng để cung cấp cho nhân viên y tế.

PHÒNG NGỪA ĐỘT QUỴ TRONG MÙA LẠNH

Để giảm thiểu nguy cơ đột quỵ trong mùa lạnh, cần chủ động kiểm soát các yếu tố nguy cơ. Một số khuyến cáo gồm:

– Giữ ấm cơ thể, đặc biệt vùng đầu và cổ, tránh thay đổi nhiệt đột ngột.

– Thường xuyên kiểm tra huyết áp, nhất là người có tiền sử tăng huyết áp.

– Duy trì chế độ ăn uống cân đối, nhiều rau xanh, trái cây, hạn chế muối, đường và chất béo xấu.

– Vận động đều đặn, phù hợp thời tiết, tránh gắng sức quá mức.

– Hạn chế rượu bia, không hút thuốc.

– Khám sức khỏe định kỳ để phát hiện và điều trị sớm các yếu tố nguy cơ.

Chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa là cách tốt nhất để bảo vệ bản thân và gia đình khỏi những hậu quả nặng nề của đột quỵ mùa đông.