ÔN CỐ TRI TÂN: HÀO HÙNG VÀ ĐAU THƯƠNG TRÊN MẢNH ĐẤT CHÍ HÒA

Trong những trang sử đẫm máu của chiến tranh, không thể không nhắc đến những chiến dịch khốc liệt tại Đại đồn Chí Hòa, nơi ghi dấu những hy sinh oai hùng của hàng ngàn người lính Việt phải chiến đấu đến hơi thở cuối cùng để bảo vệ đất nước. Những câu thơ xúc động của tác giả Sài Sơn Ph.C, đăng trên báo Phụ Nữ Tân Văn năm 1929, đã khắc họa rõ nét hình ảnh bi tráng của cảnh chiến trường xưa: “Tiện bước qua thăm cảnh Chí Hòa/Đây nơi chiến địa buổi can qua/Đống xương vô định sương vùi lấp/Giọt máu hy sinh cỏ nhuộm lòa”. Những lời thơ như một hồi chuông thức tỉnh, vang mãi trong lòng người dân về sự hy sinh cao cả của các thế hệ đi trước.

Bối cảnh chiến sự tại đây bắt đầu từ năm 1860-1861, khi quân Pháp và Tây Ban Nha mở cuộc tấn công quy mô, nhằm chiếm đóng toàn bộ vùng đất Nam kỳ. Các chiến dịch phá hủy, công phá đồn bại liên tiếp xảy ra, trong đó Đại đồn Chí Hòa trở thành trung tâm của những trận chiến khốc liệt. Bản đồ trinh sát quân sự do trung sĩ hậu cần Le Faucheur vẽ năm 1860 thể hiện rõ quy mô và hệ thống phòng thủ kiên cố của đồn, với các hệ thống chiến lũy, giao thông hào được xây dựng vững chắc. Tuy nhiên, trước sức tấn công dữ dội của liên quân Pháp – Tây Ban Nha, các chiến sĩ Việt đã chiến đấu kiên cường không chút nao núng.

Trong trận đánh ngày 24-25.2.1861, hàng ngàn binh sĩ Việt đã anh dũng hy sinh khi cố giữ chân địch, bất chấp những tổn thất nặng nề. Chỉ huy các đơn vị như Tôn Thất Hiệp, Hoàng Ngọc Chung đã chiến đấu đến hơi thở cuối cùng, không chút nao núng. Chính viên sĩ quan Pháp cũng phải thừa nhận: “Mặc dù tầm đạn của ta chính xác, liên tục và ưu thế hơn, nhưng sức kháng cự của người An Nam không bị đánh tan cũng không nao núng chút nào.” Sự kiện này phản ánh rõ nét ý chí kiên cường của những người lính Việt trong thời khắc sinh tử.

Chiến tranh không chỉ là cuộc đấu khẩu, mà còn là cuộc chiến gian khổ, tàn khốc. Sau thất thủ ngày 25.2.1861, toàn bộ lực lượng còn lại của đồn đều bị tiêu diệt hoặc bị sát hại dã man. Những cảnh tượng tàn sát cuối cùng, theo tài liệu lịch sử, khiến hàng ngàn người lính trẻ đau đớn ngã xuống trên chiến trường, hòa máu xương vào lòng đất. Những xác người nằm la liệt, đống xương vô định phủ đầy sương gió đã trở thành biểu tượng của sự hy sinh cao cả, ghi dấu trong tâm khảm người hậu thế.

Nhiều năm trôi qua, con đường chiến tranh vẫn còn in đậm trong ký ức người dân thành phố, qua các địa danh như Công viên văn hóa Lê Thị Riêng hay trục đường Lý Thường Kiệt, nơi từng là chiến trường xưa. Những cuộc quy tập hài cốt liệt sĩ gần đây tại chính khu vực này, do đội quy tập của Bộ Tư lệnh TP.HCM thực hiện, đã đem lại niềm an ủi phần nào cho các gia đình và toàn thể dân tộc. Ngày 18-7, các lực lượng tiếp tục khai quật, phát hiện thêm 4 hài cốt và nhiều di vật, nâng tổng số hài cốt được quy tập lên 100, mang lại hy vọng tìm về mái ấm của những người đã nằm yên vĩnh viễn nơi chiến trường cũ.

Ở đó, những câu chuyện về lòng yêu nước, về ý chí bất khuất của các chiến sĩ xưa vẫn còn nguyên vẹn, nhắc nhở mỗi chúng ta phải trân trọng và giữ gìn giá trị lịch sử, để không bao giờ quên những hy sinh anh dũng của thế hệ đi trước cho nền độc lập, tự do của đất nước.