TỔNG THỐNG TRUMP GẶP GỠ TRUNG QUỐC: MỖI BƯỚC CHƯA CÓ ĐỦ RÕ RÀNG, CÓ THỂ ĐẨY BÀI TOÁN CHIẾN LƯỢC VẪN CÒN NHIỀU KHÁN GIẢI

Hôm qua, ngày 15.5, Tổng thống Donald Trump đã chính thức kết thúc chuyến thăm Trung Quốc kéo dài từ tối ngày 13.5. Chuyến đi này diễn ra trong bối cảnh nhiều kỳ vọng về các thỏa thuận hợp tác giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới, nhưng đến thời điểm này, các diễn biến vẫn còn khá mơ hồ về nội dung cụ thể.

THỎA THUẬN CHƯA CÓ NHIỀU ĐIỀU RÕ RÀNG

Theo tờ Nikkei Asia, sau khi kết thúc ngày làm việc thứ hai cùng Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình, Tổng thống Trump đã trả lời truyền thông rằng: “Chúng tôi đã thực hiện một số thỏa thuận thương mại tuyệt vời”. Tuy nhiên, ông không tiết lộ rõ các nội dung cụ thể của các thỏa thuận này. Trong một phát biểu khác, ông cho biết Trung Quốc đồng ý mua 200 máy bay Boeing, điều mà ông xem là sẽ tạo ra nhiều cơ hội việc làm. Mặc dù vẫn chưa có sự xác nhận chính thức từ phía Bắc Kinh, nhưng khi thông tin này được tiết lộ, giá cổ phiếu của Boeing đã giảm 4,7%. Trước đó, các nguồn tin đều khẳng định rằng thỏa thuận sẽ liên quan đến khoảng 500 chiếc máy bay.

Chủ tịch nước Tập Cận Bình và Tổng thống Trump đã gặp nhau tại quần thể Trung Nam Hải, Bắc Kinh, ngày 15.5. Thời điểm này, các nội dung về kinh tế, thương mại còn khá mập mờ và chưa có các kết quả cụ thể. Trong vấn đề Iran, ông Trump cho biết hai bên đồng thuận rằng Tehran không được sở hữu vũ khí hạt nhân và eo biển Hormuz phải được mở lại. Tuy nhiên, cũng như các nội dung khác, hai phía không nêu rõ các điều khoản cụ thể của thỏa thuận.

Về vấn đề Đài Loan, theo lời ông Trump, ông đã thảo luận nhiều về việc Mỹ có thể cung cấp vũ khí cho Đài Loan, nhưng chỉ cho biết sẽ “đưa ra quyết định”. Ông cũng từ chối trả lời liệu Mỹ có bảo vệ Đài Loan trong trường hợp xảy ra xung đột với Trung Quốc hay không, chỉ nói rằng: “Tôi đã nói là tôi không bàn về việc đó”. Trong khi đó, Chủ tịch Tập Cận Bình khẳng định rằng Đài Loan là “vấn đề quan trọng nhất” trong quan hệ Mỹ-Trung, cảnh báo rằng hành động sai lầm có thể dẫn đến xung đột. Bộ Ngoại giao Trung Quốc nhấn mạnh Tập đã nói rõ rằng “độc lập Đài Loan và hòa bình xuyên eo biển là hai vấn đề như lửa với nước”. Các nhà phân tích cho rằng đây là lời cảnh báo rõ ràng, thể hiện mối quan tâm của Trung Quốc về chính sách của Mỹ liên quan đến Đài Loan.

CHỦ YẾU MANG TÍNH BIỂU TƯỢNG

Giáo sư Yoichiro Sato của Đại học Ritsumeikan Nhật Bản nhận định: “Hội nghị thượng đỉnh lần này chủ yếu mang tính tượng trưng. Tổng thống Trump cố tình giúp ông Tập xây dựng hình ảnh về một nhà lãnh đạo mạnh mẽ, hết lời ca ngợi ông là ‘nhà lãnh đạo vĩ đại’, điều mà truyền thông Trung Quốc đã đưa tin rầm rộ. Đồng thời, ông Trump cũng phớt lờ các cảnh báo của ông Tập về việc xử lý sai vấn đề Đài Loan, nhằm che giấu sự bất đồng giữa hai bên”.

Về các kết quả cụ thể trong thương mại, GS Sato cũng nhận định: “Từ phía Trung Quốc, chỉ mới hé lộ về việc nhập khẩu thêm các sản phẩm nông nghiệp, máy bay và dầu thô từ Mỹ, còn các lĩnh vực khác như chip AI hay vật liệu đất hiếm vẫn chưa rõ ràng. Sự đồng thuận về mở tuyến đường qua eo biển Hormuz là điểm đáng chú ý, vì Trung Quốc rất cần nhập khẩu dầu từ vùng Vịnh”.

GIẢI MÃ ĐỘNG CƠ CHIẾN LƯỢC

GS Stephen Robert Nagy của Đại học Cơ Đốc giáo quốc tế Nhật Bản cho biết: “Chuyến thăm lần này chủ yếu mang ý nghĩa ổn định quan hệ bằng các thỏa thuận kinh tế và cam kết sẽ tiếp tục đối thoại. Tổng thống Trump còn mời ông Tập Cận Bình đến Washington vào tháng 9, nhằm tạo hình ảnh một nhà lãnh đạo thành công trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ, đồng thời giúp kéo giảm căng thẳng với Iran”. Trong khi đó, ông Tập không có bất kỳ cam kết cụ thể nào để giải quyết các vấn đề kinh tế nội bộ của Trung Quốc cũng như những thay đổi trong chính sách đối ngoại, đặc biệt khi cuộc gặp dự kiến với Tổng thống Nga Vladimir Putin diễn ra sắp tới có thể ảnh hưởng không nhỏ đến bức tranh chiến lược này.

TÁC ĐỘNG ĐẾN ĐÔNG NAM Á

Nghiên cứu của GS Nagy cho thấy, các quốc gia ASEAN có thể thở phào nhẹ nhõm khi hội nghị không đem lại những đột phá lớn hay xung đột rõ ràng. Tuy nhiên, các thành viên trong khu vực cần chuẩn bị xây dựng chiến lược độc lập hơn, vì cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc vẫn có thể gây ra những tác động tiêu cực. ASEAN cần thúc đẩy hợp tác với các cường quốc bên ngoài như Nhật Bản, Ấn Độ, và Liên minh châu Âu, nhằm giảm thiểu rủi ro chiến lược.

GS Sato cảnh báo thêm: “Dù Mỹ ít tham gia vào các cuộc gặp gỡ với các nước Đông Nam Á, điều này chưa phải là điều tồi tệ, vì không có thỏa thuận song phương nào liên quan đến khu vực được công khai trong hội nghị này”. Tác động chính có thể đến từ diễn biến về thuế quan: nếu Mỹ giảm thuế đối với hàng hóa Trung Quốc, dòng chảy thương mại có thể chuyển hướng có lợi cho Bắc Kinh. Điều này sẽ làm dấy lên lo ngại cho các nền kinh tế Đông Nam Á trong việc duy trì chuỗi cung ứng của khu vực.