Cảnh báo rủi ro từ vụ thu hồi mỹ phẩm Mailisa: Lỗ hổng trong hệ thống hậu kiểm mỹ phẩm Việt Nam

Cơ quan chức năng đang tiếp tục điều tra những sai phạm liên quan đến Công ty TNHH Sản xuất Thương mại Dịch vụ Xuất nhập khẩu MK Skincare và hệ thống Thẩm mỹ viện Mailisa.

Trước đó, Bộ Công an đã khởi tố bà Phan Thị Mai, Chủ Thẩm mỹ viện Mailisa, cùng ông Hoàng Kim Khánh (chồng bà Mai), và 6 người khác về tội buôn lậu. Các đối tượng này bị bắt tạm giam sau vụ thu hồi 162 mỹ phẩm của Mailisa, mở ra nhiều câu hỏi về chất lượng và quản lý thị trường mỹ phẩm tại Việt Nam.

Mỹ phẩm Mailisa bị thu hồi do phát hiện nguồn gốc không rõ ràng và không đáp ứng tiêu chuẩn lưu hành tại Trung Quốc. Theo điều tra, các dòng mỹ phẩm bao gồm Doctor Magic, có nguồn gốc từ Quảng Châu, chủ yếu là hàng giá rẻ, không có chứng nhận hợp lệ. Ba sản phẩm chủ lực gồm kem loại bỏ sắc tố M01, kem xóa thâm – sáng da M03 và kem chống nắng BB Nano M23 đã tiêu thụ hơn 3,2 triệu hộp, mang về lợi nhuận bất chính lên tới hàng nghìn tỷ đồng.

Tuy bà Phan Thị Mai khẳng định sản phẩm được nhập khẩu chính ngạch từ Hồng Kông trong hơn 10 năm và đã qua kiểm nghiệm, Bộ Y tế đã quyết định thu hồi toàn bộ 162 sản phẩm của MK Skincare, đồng thời khuyến cáo người tiêu dùng ngừng sử dụng các sản phẩm này. Việc này đánh dấu một trong những đợt thu hồi lớn nhất trong ngành mỹ phẩm nhiều năm qua.

Nhiều trang mạng đã xuất hiện các rao bán lại sản phẩm Doctor Magic với giá rẻ, khiến người tiêu dùng hoang mang về tính pháp lý và chất lượng của sản phẩm. Thực tế, theo Cục Quản lý Dược, hiện có khoảng 200.000 sản phẩm mỹ phẩm đã được tiếp nhận phiếu công bố từ gần 2.500 cơ sở trên toàn quốc, trong đó 150.000 sản phẩm nhập khẩu và 50.000 sản phẩm sản xuất trong nước. Quy trình công bố cho mỹ phẩm nhập khẩu chỉ cần nộp trực tuyến các giấy tờ như phiếu công bố, giấy ủy quyền, giấy chứng nhận lưu hành tự do.

Tuy nhiên, ông Tạ Mạnh Hùng, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Dược, thừa nhận hoạt động hậu kiểm còn rất hạn chế. Mỗi năm, chỉ có 20-30 cơ sở được kiểm tra định kỳ, trong khi các Sở Y tế địa phương kiểm tra khoảng 300 cơ sở. Đến nay, Cục đã kiểm tra 35 cơ sở, xử phạt nhiều đơn vị với tổng số tiền trên 1 tỷ đồng. Tình hình thị trường mỹ phẩm Việt Nam, theo ông Hùng, đang đạt quy mô 2,3–2,5 tỷ USD năm 2024 và tăng trưởng liên tục, tạo điều kiện cho hàng giả, hàng nhái và hoạt động tự chế mỹ phẩm tràn lan.

Việt Nam hiện áp dụng cơ chế tự công bố, nghĩa là doanh nghiệp tự lập hồ sơ về thành phần, tiêu chuẩn, chứng minh an toàn rồi gửi lên cơ quan quản lý. Cơ quan chỉ kiểm tra khi phát hiện vi phạm hoặc sau khi sản phẩm đã lưu hành, dẫn đến lỗ hổng lớn trong việc giám sát chất lượng thực tế. Trong vụ việc này, các chuyên gia nhấn mạnh rằng cần nâng cao năng lực hậu kiểm, tăng tần suất kiểm tra định kỳ, đặc biệt đối với nhóm sản phẩm nguy cơ cao để tránh các vụ việc tương tự xảy ra trong tương lai.