NHÀ KÍNH, NHÀ LƯỚI GÃY ĐỔ TRƯỚC CƠN LŨ LỚN: HẬU QUẢ NẶNG NỀ CHO THỦ PHỦ RAU LÂM ĐỒNG

Sau trận lũ dữ cuốn trôi, các vùng sản xuất rau tại dọc ven sông Đa Nhim qua các xã D’Ran, Ka Đô, Đơn Dương, Quảng Lập đứng trong cảnh hoang tàn. Những nền đất màu mỡ ngày nào giờ chai lì, trơ trọi, nhiều mảng bùn lầy loang lổ, nhà kính bị đổ nát, xiêu vẹo. Nhiều nông dân không khỏi sốc khi trở lại khu vực sản xuất sau thiên tai.

Hàng ngàn hecta rau trồng bị lũ cuốn trôi hoàn toàn, gây thiệt hại nặng nề. Thống kê sơ bộ cho thấy hơn 2.000 ha rau màu dọc sông Đa Nhim đã bị cuốn trôi, khiến nhiều gia đình trắng tay trong chốc lát. Trước đây, H. Đơn Dương được xem là “thủ phủ rau” của tỉnh Lâm Đồng, với hơn 28.200 ha trồng rau mỗi năm, đạt sản lượng hơn 856.000 tấn. Các loại nông sản chủ lực như xà lách, hành tây, khoai tây, cà chua, cải thảo, rau củ quả đặc sản địa phương đều bị ảnh hưởng nặng nề.

Nhiều nông dân, sau sự tàn phá của thiên tai, vẫn chưa hết bàng hoàng. Ông Huỳnh Tuyên (thôn Châu Sơn, xã D’Ran) thất thần đứng trước khung nhà kính trị giá 2 tỷ đồng bị ngã đổ sau lũ: “Vay ngân hàng đầu tư, chưa kịp trả xong, nay lũ quét sạch, tôi không biết xoay xở thế nào, rồi biết lấy gì để trả nợ.”

Tại xã Ka Đô, ông Bùi Văn Ca kể lại: “Đêm 19.11, thật kinh hoàng. 1,2 ha rau ngắn ngày của gia đình mất trắng. Xà lách đã đặt hàng, còn bị lũ cuốn sạch. Phải mất ít nhất một tháng để làm đất lại và thay hệ thống thiết bị mới.”

Chưa hết, lần đầu tiên sau 60 năm sống tại địa phương, ông Nguyễn Văn Trị, Trưởng thôn Lạc Thạnh, mới chứng kiến cảnh tượng ngập lụt lớn như vậy. Ông cho biết, toàn thôn có 278 hộ, bị thiệt hại trên 300 ha đất sản xuất, trong đó 70 ha nhà lưới, 20 ha nhà kính bị phá hủy. Ước tính thiệt hại lên tới hơn 70 tỷ đồng. Các nông dân đều kiến nghị ngân hàng giãn, khoanh nợ để có cơ hội khắc phục hậu quả.

Nguồn cung rau xanh khan hiếm nghiêm trọng. Chủ vựa Tâm Uyên cho biết lượng rau sau lũ giảm đến 70%, thị trường rất thiếu hụt hàng hóa, giá cả tăng cao từng ngày. Rau xà lách tăng từ 22.000 đồng lên 40.000 đồng/kg; cải thảo từ 13.000 đồng lên 24.000 đồng/kg; đậu cô ve tăng từ 12.000 đồng lên 45.000 đồng/kg. Hành lá giờ có giá 1,4 triệu đồng/thùng 30 kg, gấp đôi so với trước. Tuy nhiên, lượng hàng hiện mỗi ngày vẫn chỉ hơn 10 tấn, không đáp ứng nhu cầu thực tế.

Bà Hà, chủ vựa Ấn Hà, chia sẻ: “Toàn bộ ruộng vườn của gia đình và nhiều hộ quanh vùng đã bị lũ cuốn trôi. Rau củ hư hỏng nặng do mưa kéo dài, nông hộ còn chưa dám xuống giống mới vì dự báo còn mưa bão kéo dài. Nếu lũ về thêm lần nữa, coi như mất sạch vốn.”

Các giống rau như cà chua, ớt, đậu leo, hành tây, bắp sú, bắp cải cần tới 3 tháng để canh tác. Trong khi đó, các loại rau ngắn ngày như xà lách, cải xanh, cải thìa cần hơn 1 tháng để thu hoạch. Như vậy, đến cuối năm 2025, thủ phủ rau của Lâm Đồng dự báo khó có thể phục hồi diện tích sản xuất đủ lớn để đáp ứng thị trường Tết Nguyên đán 2026.

Trận lũ lịch sử gây thiệt hại nặng nề tại nhiều địa phương. Ông Nguyễn Hữu Chi, Chủ tịch UBND xã Ka Đô, cho biết: “Hơn 500 ha rau màu bị ngập hoặc cuốn trôi, hơn 30 ha nhà lưới bị lũ cuốn mất, gần 10 ha nhà kính hư hỏng. Tổng thiệt hại ước tính khoảng 500 tỷ đồng. Chúng tôi kiến nghị các ngân hàng có phương án giãn nợ, khoanh nợ để bà con sớm vượt qua khó khăn.”

Các xã như D’Ran, Đơn Dương, Quảng Lập đều chịu thiệt hại nặng nề. Ông Trương Quang Kiên, Phó chủ tịch UBND xã D’Ran, cho biết: “Hơn 1.320 ha hoa màu bị ảnh hưởng, trong đó có nhiều nhà kính, nhà lưới bị cuốn trôi hoặc hư hỏng hoàn toàn, thiệt hại sơ bộ hơn 500 tỷ đồng.” Chính quyền địa phương khuyến cáo người dân nên xuống giống ở các khu vực cao ráo để sớm ổn định sản xuất, đồng thời chuẩn bị cho vụ mùa cuối năm.

Tỉnh Lâm Đồng dự kiến sẽ tập trung hỗ trợ vật tư, vật nghiệm cho những hộ bị thiệt hại nặng để phục hồi sản xuất. Tại xã Đơn Dương, hơn 111 ha rau bị ngập, thiệt hại khoảng 6,8 tỷ đồng, trong đó có 9 ha nhà kính, nhà lưới bị trôi hoặc hư hỏng. Tỉnh đã hỗ trợ 3 tỷ đồng cùng 15 tấn gạo, xã đang tính toán hỗ trợ các hộ dựa trên nguồn ngân sách này.

Theo ông Hà Ngọc Chiến, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và bảo vệ thực vật tỉnh Lâm Đồng, diện tích trồng rau của tỉnh cũ khoảng 85.000 ha mỗi năm, tập trung chủ yếu tại TP. Đà Lạt, các huyện Đơn Dương, Lạc Dương, Đức Trọng, Lâm Hà. Sản lượng đạt quanh mức 2,5 triệu tấn/năm, cung cấp khoảng 6.000 tấn rau củ mỗi ngày, trong đó TP.HCM tiêu thụ tới 70-80%. Dù đợt bão gây thiệt hại, dự kiến trong vài tuần tới, nguồn cung sẽ sớm phục hồi nhờ các khu vực còn an toàn, các vụ thu hoạch chưa bị ảnh hưởng.

Chuyên gia dự báo sự sụt giảm nguồn rau chỉ diễn ra ngắn hạn, sau đó sẽ nhanh chóng phục hồi. Miền đất này vẫn còn nhiều vùng trồng rau khô ráo, ít bị thiệt hại nặng, cùng với các loại rau ngắn ngày có thể thu hoạch trong vòng dưới một tháng. Do đó, dự kiến nguồn cung rau trong dịp tết sẽ ổn định, không gây ảnh hưởng lớn đến thị trường.